Link z ostatniego wpisu o tym, jak AI rzekomo zabiło CTFy przypomniał mi o podobnym zjawisku sprzed lat. Zanim przejdę do sedna – faktycznie, wygląda na to, że scena CTF do czasu pojawienia się AI się zmieniła. Niedawno bawiliśmy się ze znajomymi i duże kilkadziesiąt zespołów rozwiązało wszystkie zadania. Nie mam większej próbki, na ile to powszechne, ale faktycznie, pierwszy raz widziałem taką sytuację. No i opisy autora wpisu, całe frameworki, agenty – robi wrażenie. Bo LLMy były wykorzystywane już wcześniej, ale raczej ręcznie, przynajmniej wg mojej wiedzy. Zresztą oddać trzeba, że większość CTFów nie dawała żadnych ograniczeń w tym zakresie.
Wracając do zjawiska, które mi się przypomniało. Wieki temu, w czasach szkoły średniej, kiedy mieliśmy za dużo czasu, z kolegami wpadliśmy na genialny pomysł. Kupimy magazyn z łamigłówkami, rozwiążemy wspólnie i wyślemy do losowania, aby ubiegać się o najwyższą nagrodę. Były bowiem różne nagrody, zależne od ilości rozwiązanych zadań. Najniższy próg można było dość łatwo osiągnąć, ale i nagrody były niezbyt wysokie. Natomiast w najwyższym i nagroda była – jak dla nas – wysoka, i trzeba było naprawdę pogłówkować. Magazynem była tytułowa Rozrywka, która zawierała krzyżówki, jolki, rebusy itp. Jednym słowem: łamigłówki. Z perspektywy czasu, był to trochę taki CTF, tylko niezwiązany z komputerami i IT security.
Dla ustalenia uwagi: dwutygodnik Rozrywka – bo o nim mowa – kupowało się w kiosku, rozwiązania wysyłało zwykłą pocztą, chyba z fragmentem numeru. Z tego co pamiętam – choć nie dam głowy, każdy z nas kupował i wysyłał swój egzemplarz. Sporo rzeczy rozwiązywaliśmy równolegle, bo synchronizacja była nie online, tylko telefonicznie, albo w szkole[1]. Inny świat.
Oczywiście nigdy nic nie wygraliśmy, a sam pomysł dość szybko upadł[2]. Pewnie nie doceniliśmy wpływu szczęścia w losowaniu i przeszacowaliśmy szanse, czyli ilość ludzi, którzy jednak rozwiążą wiele zadań i wyślą rozwiązania. W sumie dla emerytów mogło to być jedyne zajęcie i odpowiednik loterii. Posiadali przy tym duże doświadczenie w rozwiązywaniu… Teraz to oczywiste, wtedy o tym nie myśleliśmy.
Jednak pamiętam, że robiliśmy usprawnienia. Pewien typ zadań to działania matematyczne, gdzie część cyfr jest zastąpiona literami[3]. Jako zdolni programiści podjęliśmy próbę napisania programu, który rozwiąże takie zadania. Z tego co pamiętam, początkowo zastosowaliśmy podejście brute force, co na niezbyt szybkich w owych czasach komputerach skazane było na niepowodzenie – program działał zbyt wolno. Przynajmniej w wersji naiwnej, bo ostatecznie kolega napisał w Pascalu coś, co było wystarczająco szybkie.
Dziś mamy tak szybkie komputery, że nawet wersja naiwna wystarczy[4]. Mamy też narzędzia w stylu Z-solvera czy OR-tools, które są w stanie pomóc przy tego typu zagadkach. Wreszcie jest dostęp online i do algorytmów, i gotowych narzędzi. Kiedyś było więcej myślenia i samodzielnego kombinowania. Podobnie z krzyżówkami. Chyba próbowaliśmy korzystać z jakichś komputerowych słowników na potrzeby krzyżówek, ale raczej były niekompletne i trudno dostępne.
Zmierzam jednak do tego, że komputery, ze swoją mocą obliczeniową, całkowicie zmieniły krajobraz łamigłówkowy i „scenę”. Bo pojawiły się też programy do tworzenia krzyżówek, sudoku, łamigłówek. Zmieniły się i same krzyżówki. Kiedyś normą była „szachownica” białych pól na wpisywanie haseł i czarnych, pustych. W białych były numerki, a hasła były oddzielnie. Czasem miały dość długie opisy. Teraz dominują krzyżówki panoramiczne, gdzie pojedyncza kratka zawiera – oczywiście krótki – opis hasła, a same hasła krzyżują się praktycznie wszystkimi literami.
I tak sobie myślę, że komputery zrobiły łamigłówkom to, co dziś LLMy i agenty robią CTFom. Zupełnie zmieniają krajobraz i środowisko. Przygotowując ten wpis dowiedziałem się, skąd wzięła się nazwa zadań: jolka… Jeśli chodzi o wydawnictwo Rozrywka, to z Wikipedii dowiadujemy się, że w 2021 r. prawa do tytułów zostały sprzedane. Jednak sam dwutygodnik nadal istnieje. Czy w zbliżonej formie? Jestem prawie pewien, że nie. Ale może kupię, żeby zobaczyć jak ma się do tego, co pamiętam. No i mam nadzieję, że scena CTF jednak nie zniknie, nawet jeśli się zmieni.
Bo łamigłówki nadal funkcjonują, nawet w epoce komputerów. Czasem – dzięki nim. I dostarczają radości i zabawy. Wystarczy przypomnieć 711 wyrazów o optymalizacji.
[1] Hm, a może to były wakacje/ferie?
[2] Jeśli dobrze pamiętam, wysłaliśmy z 2-3 razy, czyli zabawa na jakiś miesiąc czy dwa.
[3] Nazywa się to kryptarytm.
[4] Nawet w Pythonie, bez PyPy. A gdyby kogoś kryptarytmy i rozwiązywanie bardziej zainteresowało, to polecam te dwa linki.