Beta reader

Beta reader wg anglojęzycznej Wikipedii to testowy czytelnik niepublikowanych dzieł literatury, który udziela feedbacku z punktu widzenia przeciętnego czytelnika autorowi[1]. Skojarzenia z beta testerem oprogramowania zamierzone.

Z tego, co udało mi się znaleźć w „polskim” internecie, często na rodzimym gruncie jest – czy też może było – to wypaczane w stronę korektora, stylisty i ogólnie „nauczyciela języka polskiego”. Nie zgadzam się z takim podejściem i znacznie bliżej mi do tej wizji. Poprawianie przecinków w tekście, w którym prawdopodobne są grubsze zmiany, uważam za stratę czasu. Poprawna polska stylistyka? To zależy. Może autor chce pisać slangiem albo stylizuje? Celuje w określoną grupę? OK, pewnie warto to zauważyć i zwrócić autorowi uwagę, ale niekoniecznie poprawiać. Beta reader nie jest też krytykiem literackim.

Beta reader
Źródło: Thumbnail.ai

Geneza

Tak się zdarzyło, że na firmowym forum wewnętrznym parę miesięcy temu pojawiło się zapytanie, czy ktoś by nie chciał być beta readerem. Jak już się dowiedziałem, kim jest beta reader – bo oczywiście nie miałem pojęcia – to stwierdziłem, że mogę spróbować. Co prawda nie spełniałem wstępnych wymagań, bo gatunek niezupełnie mój i połowa przytoczonych utworów nic mi nie mówiła, ale zgłosiłem się, podsyłając namiar na konto na Biblionetce[2]. Z jednej strony dlatego, że różne rzeczy czytam, z drugiej strony z ciekawości, jak to wygląda. Się udało, kandydatura została przyjęta.

Wszystko zbiegło się w czasie z lekturą książki napisanej przez inną osobę z firmy, oraz z przesłuchaniem audiobooka Netflix: To się nigdy nie uda. To pierwsze zdarzenie miało znaczenie o tyle, że okazało się, że tacy niezawodowi pisarze potrafią tworzyć całkiem ciekawe utwory. To drugie o tyle, że w ogóle neguje rolę autora jako samodzielnego twórcy działa. Za to mocno podkreślony jest tam wpływ zespołu. Co prawda to zupełnie inny gatunek, ale skłoniło mnie do przemyśleń.

Ja, beta reader

Jeśli komuś wydaje się, że totalnie nie orientuję się w realiach pisarsko-wydawniczych, to ma rację[3]. Nie to, że nie mam ulubionych pisarzy, bo mam. Chociaż pewnie większość z nich nie żyje. Ale nawet jeśli żyją, to dla mnie są autorami dzieł, więc jakieś spotkania itp. niezupełnie mnie interesują w kontekście tworzonej literatury. Utwór jest IMO osobnym, zamkniętym dziełem. To trochę jak różnica przy muzyce między słuchaniem utworów z płyty i chodzeniem na koncerty. Muzycy potrafią nagrywać świetne płyty i grać średnie koncerty. Odwrotnie oczywiście też. I jedno nie rzutuje na drugie. Więc dla mnie jeśli ktoś tworzy fajne płyty czy książki, to reszta nie ma znaczenia.

Klasycznie, beta reader czyta utwór dwa razy. Jednak początkowo nie wiedziałem o tym, choć możliwe, że po prostu przeoczyłem ten fakt. No i było ciśnienie o szybki feedback. Zresztą cały proces odbywał się chyba dość nieortodoksyjnie. W sumie może to i lepiej? Przecież nie jesteśmy zawodowcami[4].

Wersja z poprawianiem gramatyki, stylistyki czy ortografii w moim przypadku w ogóle nie wchodziła w grę. Po pierwsze, nie jestem dobry w te klocki. Poza ortografią. Zdarza mi się mówić i pisać potocznie, z przecinkami od zawsze miałem problem. Większym problemem jest to, że nie czytam literatury pięknej na komputerze. Zwłaszcza dłuższej. Nie i już. Strony WWW – owszem. Teksty techniczne – owszem. Natomiast literatura piękna to głównie papier lub czytnik ebooków. Ten ostatni niby pozwala na bookmarki i notatki, ale nie korzystam. Może kiedyś dojrzeję.

Beta reader – wyzwania

Bycie beta readerem to odpowiedzialność. Niepublikowane utwory, nawet początkujących twórców, są zwyczajnie kradzione. Przyznaję, że jestem w lekkim szoku. Ale może i zawodowcy potrzebują inspiracji czy też pożywki? W każdym razie z linkowanego artykułu wynika, że chętnych na zdobycie niepublikowanych utworów jest wielu. Więc trzeba to jakoś zabezpieczyć, przynajmniej w stopniu podstawowym. Znaczy, w wariancie minimum, nie wrzucamy na publiczny dysk czy w głębokie ukrycie.

Jest to też jakiś wpływ na autora. Oczywiście można sucho skomentować, że tu mi się nie klei, tu opisy za suche. Jednak czy tylko o to chodzi? Przeciętny czytelnik to przecież nie polonista oceniający wypracowanie. Ani nie ekspert od tworzenia fabuły. Wydaje mi się, że bardziej liczy się wrażenie. Niestety łatwo przejść do „a gdyby tak w tym miejscu” i… już sugerujemy jakieś rozwiązania fabularne. Pokrewne zagadnienie to porównywanie z innymi utworami. Pewnie sporo zależy od odporności autora na sugestie i zdolność do trzymania się własnej wizji. Zresztą czy naprawdę niestety? Tak czy inaczej, warto wybadać temat z autorem.

Ostatnie wyzwanie to trzymanie języka za zębami. Wiadomo, że nie można nikomu zdradzić fabuły. Jeśli autor jest bardziej znany, pewnie poziom trudności rośnie, bo w grę wchodzi dopytywanie o zaawansowanie prac. Jeśli któryś z czytelników zastanawiał się do tej pory, czemu nie napisałem niczego o czytanej książce, to ma odpowiedź.

Wyzwania techniczne

Technicznie czy też logistycznie też jest parę wyzwań. Na przykład mój czytnik ebook nie radzi sobie z każdym EPUB generowanym z narzędzi. W większości przypadku przy otwarciu pliku na czytniku mieli, mieli i… nie kończy mielić, trzeba ubić proces. Okazało się, że możliwości eksportu do EPUB jest wiele, nawet w obrębie pojedynczego narzędzia, a sam format ma różne wersje. Ostatecznie odkryłem, że działa u mnie otwarcie RTF w Libre Office, następnie eksportuj bezpośrednio jako EPUB. Aktualizacja firmware na czytniku czy wersji softu do konwersji nie miały wpływu. Tak przygotowana wersja działa bardzo dobrze, więc nie drążyłem dalej.

Nieopisane pliki, czyli brak wypełnionego pola autor czy tytuł to przy tym detal – Calibre pozwala na ich ustawienie. Za to nic nie może pomóc w synchronizacji wersji. Zdarza się, że nie jesteśmy jedynymi beta readerami, a autor w tzw. międzyczasie zmodyfikuje któryś rozdział. I może być warto to jakoś posynchronizować. Na szczęście nie zdarza się to często, a zmiany raczej są w konkretnych punktach, typu rozdział. Pewnie jakimś rozwiązaniem byłoby użycie systemu kontroli wersji, jak w oprogramowaniu. Tylko raczej nie przypuszczam, by było to rozwiązanie popularne wśród pisarzy. Nawet wśród tych piszących na komputerach.

Po co?

Pytanie zadane z punktu widzenia beta readera oczywiście. Czemu to robię? Jest to coś nowego, ciekawego. Czytając wpisy przytoczone na początku tego wpisu, mam wrażenie, że dobrze trafiłem. Utwory zdecydowanie dają się czytać i wciągają. Rozmowy z autorem też są przyjemne i na luzie, dalekie od skrajności opisanych w linkowanych wpisach. Jedyna wada to fakt, że nie mam czego podlinkować na Biblionetce, więc zaburzy mi statystyki.

[1] Tłumaczenie własne, polskiej wersji Wikipedii nie ma.
[2] Przy okazji przypomnę o niedawnym wpisie o backupowaniu danych z Biblionetki.
[3] No dobra, trochę mi się obiło o self publishingu. Głównie za sprawą Michała Szafrańskiego, który mocno się w tym względzie uzewnętrzniał. To jeden z wpisów, na blogu jest znacznie więcej i o papierowej wersji, i o audiobookach.
Trochę kiedyś siedziałem na grupach dyskusyjnych, gdzie byli i autorzy, i tłumacze, ale raczej nie zwracałem uwagi na wątki dotyczące tworzenia. O ile w ogóle takie były. Nie przypominam sobie.
[4] Tak, podobno istnieją zawodowi beta readerzy. Mignęła mi nawet polska strona kogoś z taką ofertą.

Nigdy nie będzie takiego lata

Filozoficznie patrząc zdanie nigdy nie będzie takiego lata, jest prawdziwe w stosunku do lata każdego roku. Jest też piosenka, której przypisywany jest taki tytuł, choć tak naprawdę chodzi o utwór Finlandia zespołu Świetliki. W tym przypadku tytuł pochodzi jednak z tekstu na plakacie zauważonego we Wrocławiu. I wykorzystam go jako tytuł wpisu o tegorocznym urlopie.

nigdy nie będzie takiego lata - plakat Wrocław
Plakat we Wrocławiu 2021
Źródło: fot. własna

Korzystając ze spadku zachorowań, zaległego zeszłorocznego urlopu i podobnych atrakcji, wybraliśmy się na wakacje. Pandemia nieco wpłynęła na plany, bo ograniczyliśmy się do Polski. Zresztą, gdzieś trzeba było bony turystyczne wykorzystać. Totalny łamaniec przejazdowy po kilku miejscach, w dodatku pociągami, nie samochodem. Mam okazję trochę jeździć autem po kraju, także po „turystycznych” drogach i powiem, że korki na ekspersówkach bywają znaczne, szczególnie w okolicach tzw. zmiany turnusów. Natomiast w pociągach raczej luźno. Może już nie pustki, ale tłoku brak. Na dworcach podobnie. I jest to miłe.

Jak widać, plakat jest przechodzony, zaklejony innym, przybrudzony. Możliwe, że zeszłoroczny. Uważam, że idealnie oddawał stan pandemii we Wrocławiu. Niby gdzieś tam z tyłu jest, ale w sumie nieistotna już. W zasadzie gdyby nie maseczki noszone w sklepach czy komunikacji miejskiej, to patrząc na Wrocław można było zapomnieć, że trwa pandemia. Na ulicach tłumy ludzi, także turystów. Gastronomia czynna, w wielu lokalach trudno o większy (czyt.: nie dwuosobowy) stolik, szczególnie na zewnątrz.

Na czymś, co wyglądało na zamkniętą galerię jeden z napisów głosił „Wrocław potrzebuje sztuki nowoczesnej, a nie krasnali”[1], albo coś około. OK, rozumiem motywację, bo obecnie krasnali jest za dużo jak na mój gust i trochę śmierdzi komercją. Z drugiej strony już teraz często pokazują historię, czyli nieistniejące firmy. Na pewno widziałem nieistniejący WBK na krasnalu „bankomatowym”. I chyba przy dawnej siedzibie.

W Kłodzku wypożyczyliśmy rowery i zrobiliśmy małą wycieczkę po górach. Pierwszą w historii, z wieloma błędami logistycznymi. Warto trzy razy sprawdzić, czy przypadkiem nie zjeżdża się na szlak pieszy, tyle powiem. Pojeździliśmy, bez dotarcia w zamierzone miejsce. Z jednej strony lekki fail, z drugiej fajnie się jechało. Rowery trekkingowe, w bardzo dobrym stanie, z dobrym wyposażeniem, w umiarkowanych cenach. Aż przychylniej spojrzałem na zewnętrzną przerzutkę, której fanem nigdy nie byłem. Raczej, szczególnie w porównaniu z Wrocławiem, pusto, tj. turystów nie za wielu. Twierdza Kłodzko fajnie utrzymana, polecam.

Potem było Bardo. Też góry, ale miejscowość bardziej pielgrzymkowa. Totalne pustki, i w mieście, i na szlakach. Prawdopodobnie seniorzy raczej zostali w domu z powodu pandemii, a pielgrzymki to chyba ich specjalność. Mam wrażenie, że jeśli jakieś miejscowości cierpią na pandemii, to chyba właśnie te najmniejsze, w dodatku „monotematyczne”. Bo jeśli kogoś nie interesują góry, lub atrakcje religijne, to nie ma co robić. Nawet z jedzeniem na mieście problem. Pizzeria zamknięta. Pizzeria w hotelu(?) – także zamknięta. Niby była jeszcze jakaś trzecia na drugim końcu miejscowości, ale nie sprawdziliśmy.

Na końcu był Toruń. Znowu tłumy turystów. Baza muzealna bardzo dobra, gastronomiczna także. Trochę trzeba odsiewać atrakcje, bo część to taka Cepelia. Baza Mars – pomysł fajny ale wykonanie… nieporywające, delikatnie mówiąc. Filmy w Planetarium wydają się lepsze, choć próbka mała – widzieliśmy jeden. Furorę zrobiła lodziarnia Lenkiewicz. Ogród zoobotaniczny bardzo dobry stosunek jakość/cena. Nieduży, ale przyjemny.

Notka zaległa, pierwotnie miała być zamieszczona krótko po powrocie, potem na koniec kalendarzowego lata. Być może ostatni słoneczny, ciepły weekend także wydaje się dobrym pretekstem do nawiązania do tytułowego nigdy nie będzie takiego lata.

[1] Niestety nie zrobiłem zdjęcia, licząc, że jeszcze tam dotrę. Wyszło inaczej i nie udało mi się ustalić miejsca ani korzystając z sieci, ani pobieżnie rozpytując. Gdyby ktoś znał miejsce i/lub dokładny cytat, albo miał zdjęcie – poproszę.

Nabity w pendrive’a

Dałem się nabrać. Szukałem metalowych pendrive’ów. Takie idealnie pasują mi jako brelok do kluczy. Do tej pory używałem 32 GB kupionych na Aliexpress, ale pomału zaczynało brakować miejsca. Zajrzałem ponownie na Aliexpress, znalazłem inne, także metalowe.

Od razu odniosę się do komentarza znajomych, którzy brzmiał:
Sorry ale kto normalny kupuje pendriva na Ali?
Kupowałem tam różną drobną elektronikę. Z dotarciem, jakością czy wręcz działaniem bywało różnie, choć zwykle było OK. I jak do tej pory zawsze reklamacje były bezproblemowe. Jak nie dotarło (najczęstsza przyczyna), to oddawali kasę bez większego marudzenia. Jak raz jedna z dwóch kart WiFi przyszła padnięta (błędy w dmesg, w ogóle nie miała napisu 802.1n), to wystarczył screenshot (sic!) z dmesg i także był zwrot pieniędzy. Zresztą szybko nauczyłem się zamawiać po dwie sztuki na tę okoliczność. Takie przydasie typu pendrive, karta SD do zabaw z Banana Pi czy karta WiFi zawsze albo giną, albo potrzebne są kolejne.

Tym razem było inaczej. Pendrive’y przyszły i nic nie zapowiadało problemów. No dobrze, po czasie stwierdzam, że pewne podejrzenia mógł wzbudzić woreczek. Jeśli woreczek, w którym jest pendrive ma napis USB cable, to wiedz, że coś się dzieje. Z drugiej strony to był elegancki woreczek, nie zwykły strunowy.

Pendrive czy kabel? Źródło: fot. własna

W każdym razie postanowiłem przetestować zakup przed użyciem. Co prawda i tak po zapisie zawsze sprawdzam sumy kontrolne, ale zanim dojdę do pełnej pojemności, to może trochę potrwać. Początkowo wyglądało OK, ale po dograniu któregoś z którychś z kolei kopii plików, suma kontrolna się nie zgadzała. Pomyślałem, że uszkodzony i zacząłem sprawdzać drugi. Podobnie. Złożyłem reklamację i… zaczęły się schody.

Najpierw zaproponowali albo zwrot całości kwoty i odesłanie towaru na mój koszt[1], albo zwrot 0%. I zażyczyli sobie video pokazujące, jak pendrive’y nie działają. Podesłałem screenshoty, a także zdjęcia opakowania, oraz ciekawostkę – każdy z pendrive’ów ma odwrotnie włożoną elektronikę.

Niebieskie na górze, niebieskie na dole. Źródło: fot. własna

W międzyczasie pogadałem z ludźmi i dowiedziałem się o programie do sprawdzania pamięci flash f3 – Fight Flash Fraud. Fajne, nie znałem. W Debianie to po prostu pakiet f3 w repozytorium. Działa znacznie szybciej, niż kopiowanie plików i sprawdzanie sum kontrolnych. Przykładowy wynik to:

f3probe -t /dev/sdc
F3 probe 8.0
Copyright (C) 2010 Digirati Internet LTDA.
This is free software; see the source for copying conditions.
 
WARNING: Probing normally takes from a few seconds to 15 minutes, but
         it can take longer. Please be patient.
 
Probe finished, recovering blocks... Done
 
Bad news: The device `/dev/sdc' is a counterfeit of type limbo
 
You can "fix" this device using the following command:
f3fix --last-sec=67108863 /dev/sdc
 
Device geometry:
	         *Usable* size: 32.00 GB (67108864 blocks)
	        Announced size: 58.59 GB (122880000 blocks)
	                Module: 64.00 GB (2^36 Bytes)
	Approximate cache size: 255.00 MB (522240 blocks), need-reset=no
	   Physical block size: 512.00 Byte (2^9 Bytes)
 
Probe time: 9'07"
 Operation: total time / count = avg time
      Read: 41.71s / 1572537 = 26us
     Write: 8'22" / 3656905 = 137us
     Reset: 2us / 2 = 1us

Jak widać kupione pendrive’y to tak naprawdę 32 GB udające 64 GB. I program od razu podaje sposób „naprawy”. Pomyślę.

A jak się skończyła cała sprawa? Ano zmieniłem typ zgłoszenia na fraud (patrz komentarze negatywne do hxxps://www.aliexpress.com/item/1005001801649163.html, to nie jest jednostkowy przypadek), kontaktowałem się z supportem. Uzupełniłem zgłoszenie, pojawiły się dwie propozycje: odesłanie na mój koszt i zwrot 20% wartości zamówienia. Nie dosłałem filmu w ciągu trzech dni, więc zwrócili 20% i zamknęli reklamację. Bez możliwości ponownego otwarcia, choć nie minął termin zwrotu.

Złożyłem apelację, opisując wszystkie szczegóły, oczywiście rozpatrzoną negatywnie. I tyle. Jak widać oferta nadal jest aktywna, a Aliexpress wychodzi najwidoczniej z założenia, że jeśli sprzedawca oszukuje klienta, to koszt tego powinien ponosić klient.

Nieco się nauczyłem i nie była to droga nauka. O programie do testowania pamięci flash było już wyżej. Zaś jeśli chodzi o zakupy na Aliexpress, to jeśli kiedykolwiek coś jeszcze tam kupię, to wyłącznie korzystając z płatności kartą, by móc skorzystać z chargebacku. Inny lifehack jest taki, że jeśli towar z Aliexpress dotrze uszkodzony, niezgodny z opisem, czy w inny sposób kwalifikujący się na pełen zwrot środków, to w przypadku przesyłki nierejestrowanej lepiej jest twierdzić, że w ogóle nie dotarł. Może nie jest to do końca uczciwe, ale wygląda na skuteczne.

Już po napisaniu tego wpisu, ale przed wysłaniem, skontakowałem się z Przelewy24 i… będzie kolejny wpis. Bowiem dowiedziałem się, że po pierwsze, mogą wystąpić do sprzedawcy o zwrot w moim imieniu (o co poprosiłem), a po drugie, mogę próbować jeszcze chargebacku w banku, niezależnie od sposobu płatności. Stay tuned.

[1] Nie mam problemu z odesłaniem, tylko nie rozumiem, czemu ja miałbym za to płacić.